projektowanie nawigacji

Lista wymagań względem dobrze skonstruowanej nawigacji jest obszerna. W książkach i artykułach specjalistycznych znaleźć można wytyczne co do ilości linków w menu, sposobu ustalania nazw działów czy zabiegów zwiększających spójność obszarów nawigacyjnych. O ile zawsze warto kierować się tymi ogólnymi zasadami, to w procesie projektowania serwisu nie są one wystarczające. Dobra nawigacja nie jest pojęciem uniwersalnym. Jej ocena zawsze zależy od tego, jak dobrze jest dostosowana do specyfiki serwisu, a tym samym do potrzeb samych użytkowników.

Pojęcia nawigacja oznacza zarówno proces poruszania się po stronie internetowej, jak i zestaw linków, które ten proces umożliwiają. Przemieszczanie się, które stanowi istotę nawigacji, nie jest jednak celem samym w sobie. Ma ono jedynie umożliwić użytkownikom dotarcie do poszukiwanych informacji czy też zrealizowanie określonych zadań na stronie. Idealną sytuacją dla użytkownika jest używanie nawigacji w sposób nieświadomy i niezauważalny. Najczęściej jednak przechodzenie pomiędzy podstronami wymaga od niego uwagi, skupienia, oceny ważności elementów witryny. Jest sporym wysiłkiem umysłowym i nierzadko prowadzi do frustracji.

Projektując serwis internetowy, warto więc zastosować się do zasady „Less is more” i starać się minimalizować ilość kroków, które musi wykonać użytkownik, aby osiągnąć założony przez siebie cel. Ze względu na fakt, że cele serwisów różnią się od siebie znacznie, optymalizacja nawigacji będzie miała różny przebieg. Wytyczne względem sposobu konstrukcji nawigacji są ściśle uzależnione od rodzaju serwisu. Typ serwisu warunkuje bowiem to, czego i w jaki sposób użytkownicy będą poszukiwać.

Wyróżnić można co najmniej kilka najważniejszych typów serwisów, w obrębie których istnieją pewne wzorce projektowania nawigacji:

- Serwisy  informacyjne,
- Serwisy e-commerce,
- Strony produktowe,
- Serwisy korporacyjne,
- Strony wizerunkowe,
- Serwisy społecznościowe,
- Strony poświęcone rozrywce.

W tym wpisie chcielibyśmy skoncentrować się na trzech pierwszych typach stron z powyżej zaprezentowanego podziału. Przedstawimy ich główne cechy charakterystyczne oraz najczęściej stosowane rozwiązania nawigacyjne.

Serwisy informacyjne

Dla serwisów, których głównym zadaniem jest dostarczanie informacji nawigacja jest podstawowym czynnikiem sukcesu. Stworzenie wygodnego systemu nawigacji nie jest jednak zadaniem łatwym, ponieważ takie serwisy cechują się rozległą, rozbudowaną architekturą informacji. Wynika to po części z faktu, że w przeciwieństwie do innych mediów (radio, telewizja) przechowywany tam materiał nie jest dostępny jednorazowo – tzn. tylko w momencie emisji, ale jest gromadzony i może być wielokrotnie wyszukiwany. Większość serwisów informacyjnych ze względu na swoją specyfikę wykorzystuje tzw. „nawigację szeroką”, która w przeciwieństwie do „nawigacji głębokiej” ma stosunkowo małą ilość zagłębień. Stara się natomiast jak największą ilość kategorii przedstawić przy pierwszym kontakcie. Klasyczna zasada 7 +/- 2, odnosząca się do ilości linków w menu, nie musi być tutaj sztywno przestrzegana.

Innym wyzwaniem dla tego typu serwisów jest zróżnicowana grupa odbiorców. Z tego względu serwisy informacyjne bardzo często sięgają do konwencji, czyli utartych sposobów rozwiązywania problemów projektowych. Wśród Internautów można zaobserwować przyzwyczajenie do szukania logo w lewym górnym rogu, czy oczekiwanie, że w górnej partii strony będzie można odnaleźć nazwę aktualnie przeglądanej strony.

W dużych serwisach, gdzie wyróżnić można odrębne działy, użytkownicy oczekują, że odnajdą klasyczny i przewidywalny typ nawigacji globalnej. Tworzona jest ona przez sekcje z linkami, które przenoszą do kluczowych obszarów. Wykorzystuje się ją nie tylko dlatego, że jest dobrze ugruntowaną konwencją, ale także z innego powodu. Dzięki temu na każdej stronie widać logiczny podział / strukturę informacji. Dodatkową zaletą jest fakt, że od jednej do drugiej sekcji użytkownik może przejść za pomocą jednego kliknięcia.

Ważnym zadaniem nawigacji w serwisach informacyjnych jest udzielanie wskazówek, w którym miejscu znajduje się użytkownik. Najpopularniejszym sposobem jest wykorzystanie tzw. menu okruszkowego (ang. breadcrumb). Na każdej stronie pokazana jest ścieżka dojścia do aktualnie przeglądanej strony począwszy od strony głównej. Istotne jest zachowanie kolejności linków.

Głównym zadaniem „okruszków” jest udzielenie użytkownikowi informacji, gdzie się znajduje w odniesieniu po pozostałej struktury strony. Wykorzystywane są one również do przejścia do podstron nadrzędnych, rzadziej do strony głównej. Główną zaletą tego typu nawigacji jest możliwość odzwierciedlenia bardzo złożonej struktury informacyjnej przy niewielkich rozmiarach.

Coraz większa ilość użytkowników dociera do serwisów informacyjnych z wyszukiwarek. Oznacza to, że po zapoznaniu się z wybranym materiałem będą oni skłonni opuścić serwis. Skłania to do stosowania alternatywnych form nawigacji, które wydłużą czas spędzony w serwisie dostarczając użytkownikowi atrakcyjnych treści. Do tych form nawigacji należy grupowanie linków do najchętniej czytanych komentowanych artykułów lub materiałów treściowo powiązanych z przeglądaną przez użytkownika podstroną.

Strona główna www.timesonline.co.uk

Zdjęcie 1 – www.timesonline.co.uk

Serwisy e-commerce

Głównym celem serwisów e-commerce jest umożliwienie łatwego i wygodnego zakupu przedmiotów. Należy pamiętać, że użytkownicy nie mogą kupić czegoś czego nie są wstanie znaleźć. Dlatego szczególną wagę przy projektowaniu tego typu stron kładzie się na zbudowanie wielu ścieżek dotarcia do produktów. Standardowymi sposobami docierania do asortymentu jest przeszukiwanie i wyszukiwanie (browse and search).
Bardzo często nawigacja umożliwiająca przeszukiwanie produktów zbudowana jest w sposób zagnieżdżony, tzn. wraz z każdym kolejnym poziomem zagłębienia linki w menu są zawężane tylko do wybranej kategorii. Stosowane jest to szczególnie w przypadku sklepów z szerokim asortymentem dającym się podzielić na wiele kategorii. Równocześnie na takich stronach znaleźć można mapę działów, która za pomocą jednego kliknięcia prezentuje kompletny podział na kategorie.

Mapa działów w serwisie www.ebay.com

Zdjęcie 2 – Mapa działów w serwisie www.ebay.com

Jednak w przypadku platform sprzedażowych istotną rolę pełnią dodatkowe mechanizmy nawigacji, które pozwalają dotrzeć do szczególnie interesujących produktów. Znaczna część użytkowników odwiedza sklepy internetowe nie mając jeszcze ustalonej listy zakupów. Przeglądając asortyment, działają w sposób impulsywny, reagując na pojawiające się oferty specjalne. Dlatego znaczna część ruchu w sklepach internetowych generowana jest poprzez linki informujące o promocjach, produktach powiązanych, ostatnio oglądanych lub najczęściej kupowanych przedmiotach.

www.store.apple.com/us

Zdjęcie 3 – www.store.apple.com/us

Znaczącą rolę w sklepach internetowych pełni proces transakcyjny, a więc finalizacji zakupów. Wyjątkowo dobrze sprawdza się w tym miejscu nawigacja w postaci tzw. „mapy sekwencji”. Polega ona na tym, że na każdej podstronie procesu transakcyjnego pokazywana jest uporządkowana mapa wszystkich etapów, z jednoczesnym wyraźnym oznaczeniem, w na którym etapie znajduje się użytkownik. Ten typ nawigacji wykorzystywany jest w sytuacji, gdy Internauta uczestniczy w procesie, który dokonuje się krok po kroku. Dostarcza użytkownikowi wiedzy na temat ilości wszystkich etapów, stopnia zaawansowania oraz aktualnej pozycji. Dzięki temu użytkownik czuje, że w pełni panuje nad przebiegiem procesu zakupowego.

Nawigacja w postaci „mapy sekwencji” koncentruje uwagę użytkownika na procesie. Aby wzmocnić ten efekt, warto również zadbać w tym miejscu serwisu o usunięcie banerów, linków promocyjnych i innych elementów, które mogą  rozproszyć Internautę. Dzięki temu udaje się zmniejszyć ilość użytkowników, którzy nie kończą transakcji.

Widok procesu transakcyjnego ze strony www.store.apple.com/us

Zdjęcie 4 – Widok procesu transakcyjnego ze strony www.store.apple.com/us

Strony produktowe

Strony, które mają za zadanie wypromować lub sprzedać jeden konkretny produkt, cechują się przewagą nowych użytkowników nad użytkownikami powracającymi. W takim wypadku dobrym rozwiązaniem okazuje się zastosowanie nawigacji z wyraźnymi punktami startowymi, która poprowadzi użytkownika „za rękę”.

Punkty startowe są najważniejszymi celami strony – wyeksponowanymi w postaci kilku, dobrze widocznych linków. Posiadają one zazwyczaj formę wezwania do działania („call to action”). Wybrane opcje muszą zaspokajać oczekiwania użytkowników i sprawiać, że strona w jasny sposób komunikuje swoje przeznaczenie. Niezwykle istotne jest wizualne wyróżnienie ważności elementów. Linki, które prowadzą do serca aplikacji muszą w pierwszej kolejności przyciągać wzrok użytkownika. Pozostałe odnośniki, które prowadzą do bardziej szczegółowych, specjalistycznych obszarów na stronie, mogą zostać zaprezentowane, ale są w sposób nie rozpraszający uwagi. Duża zaletą tego typu rozwiązania jest wysoka skuteczność realizacji celów strony przy jednoczesnym dostarczeniu Internautom poczucia pewności co do wyboru właściwych opcji. Ważne jest, aby na dokładnie zbadać ścieżki przejścia użytkowników i zadbać, żeby na żadnym etapie nie zabrakło im potrzebnych informacji.

www.dropbox.com

Zdjęcie 5 – www.dropbox.com

Z naszego doświadczenia wynika, że zrozumienie przeznaczenia strony, zadań które ma realizować i oczekiwań użytkowników jest kluczowym zadaniem w procesie projektowania. Nawigacja uniwersalna nie istnieje. Jeżeli poruszanie się po serwisie ma być wygodne i intuicyjne, dostarczając przy tym użytkownikom wysokiego poziomu zadowolenia, serwis musi posiadać adekwatny typ nawigacji, który powinien być dostosowany do specyfiki grupy docelowej i zadań, które ma realizować serwis.

Skomentuj
komentarzy

Dodaj komentarz